Gewrichtsslijtage en artrose komen vaker voor naarmate een hond ouder wordt. Silicium is een mineraal dat het lichaam nodig heeft voor de aanmaak van collageen in kraakbeen en bot.
Het mineraal Silicium
Silicium (chemisch symbool: Si; Engelse term: silicon) is na zuurstof het meest voorkomende element op aarde. De aardkorst bestaat voor 27,7% uit silicium. De meest voorkomende siliciumverbinding is SiO2 (siliciumdioxide of kiezelzuur). De zouten van kiezelzuur zijn silicaten. Silicaten hydrolyseren in een waterige omgeving tot oligomere vormen van kiezelzuur.
Alleen de kleinmoleculaire vormen van kiezelzuur zijn biologisch opneembaar. Dit geldt voor plant, mens en dier. Vooral mono-, di- en trisiliciumzuur is biologisch goed opneembaar. Verder in dit stuk wordt met silicium de combinatie van mono-, di- en trisiliciumzuur bedoeld.
Silicium en het lichaam
De eerste tekenen van een tekort aan silicium zijn meestal te vinden in de huid, het haar of de vacht en de nagels. De huid en het haar verliezen hun kracht en elasticiteit en nagels worden kruimelig en breekbaar. Deze symptomen komen vaak voor bij ouderen, omdat de siliciumconcentratie in het bloed afneemt naarmate de jaren toenemen.
Een ernstiger aandoening die met het ouder worden gepaard gaat, is artrose.
Artrose en gewrichten
Slijtage van de gewrichten wordt veroorzaakt door een degeneratie van het gewrichtskraakbeen. Het evenwicht tussen de opbouw en afbraak van het kraakbeen is verstoord.
Dat is een gevolg van een combinatie van beschadiging van de gewrichten en normale slijtage. Soms is de kraakbeenslijtage zo sterk dat ook het bot wordt aangetast. Hoe ouder een mens of dier wordt, hoe groter de kans is op slijtage van de gewrichten.
Stram en stijf
Oudere mensen en dieren zijn vaak stram en stijf in de gewrichten, vooral bij het opstaan. Een van de oorzaken is dat het zachte kraakbeen dat zich aan het uiteinde van een bot bevindt, aangetast is.
Kraakbeen is het zachte elastische laagje in de gewrichten dat men aantreft bij bijvoorbeeld het eten van kip. Het is een rubberachtige, enigszins doorschijnende substantie.
Het lichaam is steeds in beweging. Het bewegingsapparaat en dus de gewrichtsfunctie bepaalt voor een belangrijk deel de vrijheid van bewegen. Problemen met het bewegingsapparaat kunnen dit functioneren ernstig beperken.
De elasticiteit
De elasticiteit van het kraakbeen is van wezenlijk belang, want het beschermt de botten tegen de lichte schokjes die bij elke beweging ontstaan en het vergemakkelijkt de bewegingen van het ene botuiteinde over het andere.
Kraakbeen is een uniek weefsel in het lichaam, doordat het geen bloedvaten en zenuwen bevat. Als gevolg daarvan is de toevoer van voedingsstoffen vaak onvoldoende.
Wanneer kraakbeen onder een microscoop wordt gelegd dan doet het denken aan een spons. Maar als het gewricht in rust is, is het kraakbeen gevuld met vloeistof. Op het moment dat het gewricht een schok te verwerken krijgt of door druk belast wordt, dan verdwijnt de vloeistof uit het kraakbeen, net alsof in een spons wordt geknepen die gevuld is met water.
Bij een gezond proces komt de vloeistof weer terug in het kraakbeen als de druk afneemt, echter bij een chronische overbelasting kan sprake zijn van een sterke productie van vrije radicalen. Deze vrije radicalen oxideren in de gewrichtsvloeistof de grote kraakbeenmoleculen waardoor het sponseffect afneemt; de vloeistof verdwijnt beetje bij beetje.
Het sponsachtige weefsel wordt droog en breekbaar en verliest zijn elasticiteit. De steeds terugkerende schokken en wrijvingen tasten het droge kraakbeen steeds meer aan en na verloop van tijd verdwijnt het. De botuiteinden worden dan niet langer beschermd en het bot zelf wordt aangetast en begint te vervormen.
Pijn
Het gevolg is pijn, die er de oorzaak van kan zijn dat er steeds minder lichamelijke activiteit wordt verricht en die lichamelijke activiteit is nu net noodzakelijk om de gewrichten soepel te houden.
Zo ontstaat een neerwaartse spiraal van degeneratie (veroudering en slijtage).
Er kunnen zich nog andere symptomen of verschijnselen voordoen zoals ontstekingen, vervormingen etc.
De gebruikelijke medische aanpak bestaat dan uit pijnstillers en/of ontstekingsremmers. Zulke medicijnen kunnen bijwerkingen hebben.
De gangbare medische opvatting is dat artrose onomkeerbaar (dus niet te genezen) is en dat alles wat men kan doen is het vertragen van de ontwikkeling ervan.
Waaruit kraakbeen bestaat
Het voornaamste bestanddeel van kraakbeen is water. De rest bestaat uit de
bindweefselvezel collageen (lijmstof) en glycoproteïnen (suikereiwitten) die
voornamelijk zijn samengesteld uit polysachariden (meervoudige suikers).
Het gaat hierbij om grote moleculen die zijn samengesteld uit suikers en eiwitten, die het weefsel vormen waarin de vloeistof circuleert.
Kraakbeen wordt gevormd door de chondrocyten (kraakbeencellen) die ervoor moeten zorgen dat er genoeg kraakbeen aanwezig is en die het kraakbeen moeten zuiveren van te oud geworden collageen en glycoproteïnen.
Het ontstaan van artrose
Het ontstaan van artrose kan worden toegeschreven aan veroudering, een telkens terugkerend letsel envoeding.
Ook silicium (kiezel) speelt een rol bij de vernieuwing van kraakbeen.
Hoe ouder mens en dier worden, hoe moeilijker het wordt om silicium in het lichaam op te nemen. Daarbij komt dat er in de moderne voeding weinig opneembaar silicium aanwezig is.
Dat komt doordat mens en dier met de jaren steeds minder aanmaken van een bepaald zuur dat nodig is om silicium in het lichaam op te nemen. Daardoor ontstaat een tekort aan silicium.
Aanmaken van collageenvezels
Silicium is echter van wezenlijk belang voor het aanmaken van collageenvezels die mede het kraakbeen vormen. Een tekort aan silicium betekent dus ook een tekort aan collageen en dat is nu juist de lijmstof die de moleculen van ons kraakbeen bijeen moet houden.
De opbouw van meer bindweefsel (meer collageen) heeft tot gevolg dat banden, kapsels en pezen sterker worden en ook het bot sterker wordt (grotere botdichtheid). Bovendien is bindweefselproteïne essentieel voor de flexibiliteit van het bot.
Botontkalking
Osteoporose is een botaandoening. Bij osteoporose is de hoeveelheid botweefsel en meestal ook de samenhang daarvan verminderd, zodanig dat al bij een geringe belasting skeletvervorming optreedt. Een belangrijke factor is de maximale botmassa. Die bepaalt of iemand op oudere leeftijd te maken krijgt met osteoporosefracturen. Deze botmassa wordt tussen het twintigste en dertigste jaar bereikt. Na het bereiken van de maximale botmassa blijft de botmassa gedurende enkele jaren stabiel, waarna een periode van botverlies aanbreekt. Het grootste deel van de preventie van osteoporose moet dan ook plaatsvinden in de eerste dertig levensjaren.
Behalve door genetische (aangeboren) factoren wordt de botmassa bepaald door lichamelijke activiteit en voeding. Naast calcium spelen ook fosfor, magnesium, borium, mangaan, zink, koper en silicium een belangrijke rol. Voldoende calcium in de voeding is zeer belangrijk.
Voor de opname van calcium speelt silicium een grote rol. Silicium werkt als het ware als een transportmiddel in het lichaam, waardoor het calcium beter wordt opgenomen en overal in het lichaam doordringt. Een soortgelijk effect zien we bij het toedienen van een siliciumhoudende bladmeststof, bijvoorbeeld in de appelteelt. Daardoor komt er meer calcium in de appel terecht.
De relatie tussen siliciumzuur en andere mineralen
Silicium heeft interacties met diverse andere mineralen, zoals calcium, magnesium, boor, fosfaat, zink en koper. Bijna alle gegevens zijn van dierstudies afkomstig.
Emmerick et al. (1990) toonden aan dat de toediening van extra silicium leidde tot een toename van koper en de koper gerelateerde effecten.
Najda et al. (1992) zagen ten aanzien van koper soortgelijke resultaten. Ook zagen ze een hogere ijzerconcentratie door de toediening van extra silicium, terwijl het zinkgehalte daalde. Een jaar later vonden ze dat de toediening van extra metasilicaat leidde tot een daling van het magnesiumgehalte en een stijging van de calciumspiegel in het serum.
Uit een artikel van Calcomme et al. (1997) blijkt dat de toediening van biologisch opneembaar (gestabiliseerd) siliciumzuur leidt tot een matige verhoging van fosfor (P) en magnesium (Mg). Belangrijker is de calciumtoename: deze verliep evenredig met de toegenomen siliciumconcentratie in het serum.
Seaborn en Nielsen toonden bij ratten aan dat siliciumdeficiënte voeding leidde tot een daling van mineralen in botweefsel, zoals calcium, koper, zink, kalium en fosfor.
McCrady (2003) toonde bij ratten aan dat siliciumsuppletie de calcium-, fosfor- en magnesiumconcentraties in de wervels en de schedel verhoogt.
Silicium in de omgeving
Silicium is na zuurstof het meest voorkomende element op aarde. Het is een belangrijke basisstof voor zand. Siliciumdioxide in de kwartskristallen van zand is niet bio-opneembaar: een hond kan het niet opnemen, waardoor het als voedingsmiddel nutteloos is.
Planten
Planten gebruiken silicium voor de stevigheid van hun celwanden. Via de planten in hun voeding krijgen dieren kleine hoeveelheden van dit mineraal binnen.
Ondanks de aanwezigheid in de natuur is er verbazingwekkend weinig bekend over het belang van silicium in de voeding van zoogdieren. Het Amerikaanse Instituut voor Voeding heeft enige tijd geleden wel zijn gepubliceerde formules voor proeven met knaagdieren op zuivere diëten herzien en silicium als noodzakelijke voedingsstof toegevoegd.
Deze verandering volgde op onderzoek waaruit bleek dat silicium een wisselwerking heeft met andere voedingsstoffen.
Silicium in bot en bindweefsel
De meeste mensen denken dat een bot primair gevormd wordt door de mineralen kalk en fosfor. Natuurlijk zijn er veel meer componenten die onderdeel uitmaken van het bot dan alleen deze twee elementen. Om te beginnen is het bot constant in beweging in de zin dat oude of beschadigde delen vervangen worden door nieuwe gezonde delen.
Silicium speelt een rol in de vorming van nieuw bot en het proces van kalkvorming. In het vroege stadium van kalkvorming zijn de hoeveelheden silicium en kalk laag; naarmate het mineralisatieproces voortschrijdt, nemen ze toe. Naarmate het bot ouder wordt en volgroeid is, neemt de concentratie silicium af, terwijl de hoeveelheid kalk gelijk blijft.
De exacte rol moet nog worden vastgesteld
Echter, het lijkt erop dat silicium vooral van belang is bij het jonge nog in ontwikkeling zijnde dier, waarvan het skelet nog snel verandert. Deze theorie, waarbij silicium betrokken is in een vroeg stadium van botvorming, wordt ondersteund door studies bij kippen. De kippen in die studies kregen een siliciumarm dieet. Dit leidde tot een afwijkende botstructuur.
Terwijl de rol van silicium in het mineralisatieproces van botten benadrukt is, blijkt silicium ook een belangrijke rol te spelen in de vorming van de collageenmatrix van botten en bloedvaten. De vorming van deze matrix is noodzakelijk om te voorkomen dat het bindweefsel broos wordt en gevoelig is voor beschadiging.
Wanneer er een tekort is aan silicium in de voeding, blijkt de vorming van de matrix beperkt; de gevolgen hiervan zijn zelfs groter dan die van het ontbreken van silicium bij het mineralisatieproces. In de bindweefselstructuren van botten en bloedvaten blijkt dat de vorming en groei van het bot die door silicium wordt ondersteund, vooral een gevolg is van de toename van de concentratie aan collageen.
De vorming van glycosaminoglycanen, het voornaamste polymere molecuul van de botmatrix, vereist ook silicium. Ook hier bleek bij kippen die een siliciumdeficiënt dieet kregen, dat de hoeveelheid collageen in de botten was gereduceerd. Ook was de hoeveelheid kraakbeen in de gewrichten gereduceerd in vergelijking met de kippen die via het voer extra silicium hadden gekregen.
Op moleculair niveau is gebleken dat silicium aanwezig is in de mucopolysachariden en daar medeverantwoordelijk is voor de vorming van kraakbeen in de gewrichten en bindweefsel.
Daarmee is het een integraal onderdeel van het mucopolysacharide-eiwitcomplex en wordt de vorming van collageen en bindweefsel door silicium gestimuleerd.
Botproblemen bij honden: silicium
SilicaDogs is een aanvullend diervoeder met silicium. Het is goed voor soepele gewrichten en sterke botten. Het zorgt ook voor de algehele conditie van je hond.
Silicium zorgt dat de balans van je hond verbetert. Dit mineraal is van groot belang voor de gezondheid van je hond. Ook blijft je hond op natuurlijke wijze in een goede conditie.
